banner265
 ERDEMLİ ŞEHİR ”

Bu yazımda sizlere büyük alim Farabi'nin El Medinetül Fazıla adlı eserini ve içeriğinde yer alan erdemli devlet ve erdemli şehiri tanıtmaya çalışacağım.
Farabi'nin idalindeki şehri ve tanıdıkça sizi düşündürebilirsem ne mutlu bana.Fârâbî şehirleri ikiye ayırıyor.; 
(1) Erdemli şehir, 
(2) Erdemli olmayan şehir. 
Erdemli olmayan şehrin cahil şehir, fâsık (bozuk) şehir, değişebilen şehir ve çok bozuk şehir olmak üzere dört şekli vardır. . Fârâbî’nin idealinde gerçekleştirmek istediği erdemli şehirdir. 
Bu anlamda onun “Erdemli Şehri”, Platon’un ideal şehir tasarımına benzemektedir. 
Fârâbî’ye göre erdemli şehir, büyük, orta ve küçük olmak üzere üç çeşittir.
Büyük erdemli şehir, dünyanın ma’mur tüm bölgelerinde; orta erdemli şehir, dünyaki tek bir milletin bir araya gelmesiyle; küçük erdemli şehir ise, herhangi bir milletin yerleştiği bölgede tek bir şehir meydana getirmesi ile oluşur. 
****
Fârâbî, erdemli şehri biyolojik olarak sağlıklı bir insan vücuduna benzetir. 
Bir vücudun her organının kendine göre görevi vardır ve bunların hepsinin sağlıklı çalışması kalbe bağlıdır. 
Tıpkı bunun gibi erdemli şehrin kurum ve kuruluşlarının sağlıklı ve verimli bir şekilde çalışması şehir yöneticisinin kabiliyet ve tutumuyla ilgilidir. 
Erdemli şehri teşkil eden unsurlar, yaradılışta çeşitli ve birbirlerinden üstün yapıdadırlar. Bunların arasında başkanlık görevini üstlenecek kapasitede insanlar ve mertebece ona yakın insanlar bulunur. 
Ona göre erdemli şehir mutluluğa ulaşma konusunda halkın birbirleriyle yardımlaştığı şehirdir. 
Fârâbî’ye göre, gerçekten mutluluk olan şeyi temin etmeye yarayan iradi davranışlar, hayat tarzları ve yetileri kuvvetlendiren başkan faziletli bir başkandır. 
Fârâbî şehrin kurulmasında ve özellikle de devamında ilk şart olarak hikmeti görmektedir. Ona göre hikmet şehri ayakta tutan ilkedir. 
Aynı zamanda erdemli şehrin başkanında aranan öncelikli özelliklerden birisi de hikmettir. 
Ancak on iki şartın hikmet hariç on birini kendinde taşıyan kimse erdemli şehre başkan olamaz.
****
Farabi'ye göre ,erdemli toplumun yöneticisinde aranacak 12 vasıf şunlardır.; 
Sağlam bir beden- Sözü anlama kudreti.
Güçlü bir hafıza.
En küçük kanıtı değerlendirecek bir zekâ. 
Düşündüklerini açıklayabilecek kıvraklıkta bir dil.
Öğretmeyi ve öğrenmeyi sevmek.
Yemeye, içmeye ve kadınlara düşkün olmamak.
Doğruluğu ve doğruları sevmek, yalandan nefret etmek. 
Altın ve gümüşün değil, yüceliğin peşinde koşmak. 
Adaleti sevmek, zulümden nefret etmek.
Adalet isteyenlere karşı ılımlı, kötülere karşı sert bir mizaç. 
Doğruları korkmadan cesaretle hayata geçirebilecek bir azim ve irade…
Erdemli şehirde adalet, her şeyden önce halkın ortak olduğu iyi şeylerin hepsinin arasında paylaştırılması, sonra da paylaştırılan şeylerin korunmasıyla olur. Bu iyi ve ortak olan şeyler güven, servet, şeref ve rütbedir. 
Halktan her birisinin, hak ettiğinde eşit bir ölçüde, bu iyi şeylerden birer payı vardır. Bu dağıtımda eksiklik veya fazlalık adaletsizlik olur. 
Fârâbî’nin erdemli şehirde türediler (nevabit) olarak nitelediği “erdemsizler” de bulunmaktadır. 
O bunları, tıpkı buğdayın arasında çıkan delice otuna ya da ekinin içinde biten dikene benzetir.
Fârâbî’nin erdemli şehir hiyerarşisinde yukarıdan-aşağıya ve aşağıdan-yukarıya bir düzen kurulur. 
Bu düzende en önemli amaç, gerçek mutluluğa kavuşmak için iradi bir yardımlaşmadır. 
Bu durumu sağlıklı bir bedene benzeten Fârâbî, kalbi bedenin yöneticisi olarak görür. 
Kalp, derece bakımından kendisine yakın olanın yöneticisi, yakın olan organ da kendi altındakinin yöneticisidir. 
Bu, yöneten-yönetilen şeklinde yukarıdan-aşağıya inerek yönetmeyene kadar ulaşır. Bedenin organları doğaldır ve bunların sahip oldukları istidatlar, doğal kuvvetlerdir.
****
Fârâbî’nin yüzyıllar önce ortaya koyduğu siyaset ve yönetim felsefesi bugün için de güncelliğini sürdürmektedir.. 
Nitekim, modern şehir hayatında, adil ve faziletli bir yönetim felsefesi ile iyi yönetilen erdemli bir şehirde mutlu bir hayat , insanların en çok ihtiyaç duyduğu isteklerinin başında gelmektedir. 
Öyle değil mi?

KEMAL ÖNEKLİ

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol

banner274

banner283