Cumhurbaşkanının, Başkomutan olup olmadığı yıllardan beri tartışılmaktadır. Başkomutanlığın geçmişi ise Osmanlı İmparatorluğuna kadar dayanır. Osmanlı döneminde Başkomutan padişahtır. Daha sonra da kanunla, Cumhuriyetin ilanından önce Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Mustafa Kemal Paşaya verilen Başkomutanlık, Cumhuriyetin ilanından sonra Anayasayla belirlenerek Cumhurbaşkanının uhdesine verilmiştir.

Cumhuriyetin ilanıyla, Cumhurbaşkanlığı makamı da oluştu. 1982 darbesinden sonra halk oylamasıyla seçilmesi dışında Cumhurbaşkanını hep Türkiye Büyük Millet Meclisi belirledi.

Bazen tek adaylı, bazen çok adaylı geçen seçimlerde, bazen aylarca Cumhurbaşkanının seçilemediği oldu.
Anayasamızdaki son değişiklikle Cumhurbaşkanını halkın seçeceği gün yaklaştı. Bu vesileyle Cumhuriyetin ilanıyla birlikte, Cumhurbaşkanlığı seçimlerini anlatan bir yazı dizisi hazırladım.

İlk seçilen Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Paşadır. Türkiye Büyük Millet Meclisinde yapılan seçimde Türkiye Cumhuriyeti için yapılan seçimde oya iştirak eden üyenin adedi 158’dir. Yüz elli sekiz üye müttefikan seçime tek aday olarak giren Ankara Mebusu Gazi Mustafa Kemal Paşa Hazretlerini Cumhuriyet Riyasetine seçilmişlerdir. Seçimden sonra Mustafa Kemal Paşa bir konuşma yapmış ve Karahisar Mebusu Kâmil Efendi tarafından kürsüde bir dua okumuştur . 1921 Anayasasında Cumhurbaşkanının yemin metni yer almadığı için Mustafa Kemal Paşa yemin etmemiştir.

İkinci Cumhurbaşkanlığı seçiminde de Gazi Mustafa Kemal Paşa tek aday olarak girdiği seçimde Cumhurbaşkanı seçilmiştir. 288 kişi oya iştirak etmiştir. Gazi Mustafa Kemal Paşa hazretleri 288 oy ile müttefikan Reisicumhur seçilmiştir. 

Seçimden sonra oturuma ara verilmiş ve oturum tekrar başladığında Gazi Mustafa Kemal Paşa aşağıdaki şekilde yemin ederek ikinci defa görevine başlamıştır: “Reisicumhur sıfatiyle Cumhuriyetin kanunlarına ve Hâkimiyeti Milliye esaslarına riayet ye bunları müdafaa, Türk milletinin saadetine sadıkane ve bütün kuvvetimle sarfı mesai, Türk Devletine teveccüh edecek her tehlikeyi kemali şiddetle men, Türkiye'nin şan ve şerefini vikaye ve ilâya ve deruhde ettiğim vazifenin icabatına hasrı nefs etmekten ayrılmayacağıma Vallahi.”

 Mustafa Kemal Paşa yeminden sonra da bir konuşma yapmıştır .

Üçüncü Cumhurbaşkanı seçiminde Türkiye Büyük Millet Meclisinde Reisicumhur seçimine 289 kişi oy vermiştir. Tek aday Ankara Mebusu Gazi Mustafa Kemal Hazretleri 289 oyla müttefikan Reisicumhur seçilmiştir. Seçimden sonra oturuma ara verilmiş, oturum tekrar açıldığında Mustafa Kemal Paşa gelerek kısa bir konuşma yapmış ve yemin etmiştir. Yemin şu şekildedir: “Büyük Millet Meclisinin Muhterem âzası! Reisicumhur sıfatile Cumhuriyetin kanunlarına ve hakimiyeti milliye esaslarına riayet ve bunları müdafaa, Türk milletinin saadetine sadıkane ve bütün kuvvetimle sarfı mesai, Türk devletine teveccüh edecek her tehlikeyi kemali şiddetle men, Türkiye’nin şan ve şerefini vikaye ve ilâya ve deruhte ettiğim vazifenin icabatına hasrı nefis etmekten ayrılmıyacağıma namusum üzerine söz vererek ant içerim .”

Yazımızdan da anlaşılacağı gibi Mustafa Kemal Paşa her üç seçimde de oya katılan üyelerin hepsini alarak Cumhurbaşkanı seçilmiştir.

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol

banner270